De mislukking van de klimaattop was niet alleen te verwachten - hij was onvermijdelijk. Het recente klimaatbeleid, waarin de internationale gemeenschap zich had gemanoeuvreerd bood geen uitweg. Het beeld van de wereld zoals dat uit ‘Kopenhagen’ oprijst laat wederom zien dat de belangen van het Westen en de rest van de wereld niet te verenigen zijn. Het resultaat is een permanent moratorium op de internationale wetgeving inzake klimaatverandering. De kansen van een opvolger van het Kyoto-Protocol zijn dus zo goed als nul.

De volle omvang van het debakel en van de eruit voortvloeiende geopolitieke machtsverschuivingen worden duidelijk uit het feit dat het akkoord van Kopenhagen tot stand kwam zonder de deelname van de EU. De uitsluiting van Europa symboliseert de groeiende onmacht van de groene EU-bureaucratie, die niet eens gevraagd werd of ze de niet-bindende verklaring van China, India en de Verenigde Staten zou aanvaarden. De VN-top werd gehouden in een Europese hoofdstad, maar de onderhandelingen en het uiteindelijke resultaat ervan lagen geheel buiten de Europese invloedssfeer.

Winnaars van het klimaatpoker
De zichtbaar geschokte regeringsleiders van de EU moesten vaststellen dat ze door China, India en de VS overrompeld en buiten spel waren gezet. President Obama en de regeringschefs van India en China hadden Kopenhagen reeds verlaten toen de EU-vertegenwoordigers werden gedwongen om in te stemmen met een door vreemden uitonderhandelde overeenkomst. Een afwijzing van de Aziatisch-Amerikaanse overeenkomst was weliswaar denkbaar, maar had de EU geduwd in de sektarische hoek van Hugo Chávez en Robert Mugabe.

De mislukking van de klimaattop betekent een aardverschuiving in de internationale betrekkingen en een nieuw politiek landschap: na Kopenhagen ziet het Groene Europa er vooral erg oud uit en de rest van de wereld heel anders. De principes waarop het Europese klimaatbeleid en het Kyoto-Protocol zijn gebasaeerd werd met de Kopenhaagse overeenkomst krachteloos. Harde ‘Realpolitiker’ (die men bij het klimaatprobleem nauwelijks tegen komt) hebben lang geleden reeds gewaarschuwd dat de conferentie in Kopenhagen niet in staat zou zijn om de verschillen tussen de belangen van het Westen en de opkomende staten te overwinnen. Dat alle belangrijke besluiten op de lange baan werden geschoven zal dus niemand verbazen. Er is geen twijfel dat China en India het klimaatpoker gewonnen hebben.

Deze opkomende grootmachten hebben nieuwe bondgenootschappen kunnen smeden. De strategie van China en India om met andere opkomende landen samen te werken tegen het groen-protectionistische Europa bleek succesvol. Tenslotte dwong het koppige ‘neen’ zelfs Amerika zich bij de anti-groene samenwerking aan te sluiten.

Deze Aziatisch-Amerikaanse samenwerking impliceert een categorische afwijzing van juridisch bindende emissiedoelstellingen. Daarmee is een concreet tijdpad voor de beperking van wereldwijde CO2 uitstoot, om nog maar te zwijgen van het werkelijk terugdringen daarvan naar St Juttemis verschoven. Van een ‘decarbonisering’ zal het dus niet zo snel komen.

Over de afwijzing valt niet te onderhandelen.
Het acute gevaar dat een wettelijk bindend klimaatverdrag zou kunnen leiden tot extreem hoge kosten en destructieve obstakels voor de
economische groei in ontwikkelde landen en opkomende economieën werd zo van zijn dreiging ontdaan. "Business as usual" wordt het klimaatbeleid in de komende jaren, als het geen decennia worden. In de hoofdsteden van Europa weigert men om de nederlaag te erkennen en de nieuwe realiteit te accepteren. Zoals na elke mislukte klimaatconferentie in de afgelopen jaren is ook nu het motto: op de volgende mondiale klimaattop zal het wel lukken. Wat in Kopenhagen niet lukte zal wel lukken in Mexico.

Dit is volstrekt illusoir. De categorische afwijzing van de ontwikkelingslanden om emissielimieten te accepteren is geen onderhandelingstruc. De afwijzing is absoluut en er valt niet over te onderhandelen. Tenslotte hebben deze landen geen werkelijk alternatief voor de relatief goedkope fossiele brandstoffen.

De weigering van de Europeanen om de werkelijkheid onder ogen te zien is ook dom , want in Kopenhagen is in het geheel niets besloten. Zelfs de belofte om miljarden beschikbaar te stellen is niet bindend. In de zogenaamde "Kopenhagen Accord" is inderdaad in het vooruitzicht gesteld dat het Westen de ontwikkelingslanden eerst 10, later 100 miljard dollar per jaar toeschuift. Echter, deze cijfers zijn pure fantasie, omdat zij ook afhankelijk zijn van een mede door China en India ondertekend klimaatverdrag en dat zal er voorlopig niet komen.

Ontwikkelingslanden zijn niet dom. Ze hebben het westen in een door de groenen gemaakte val laten trappen en daar vastgebonden. Als antwoord op de druk vanuit het westen eisten ze 200 tot 400 miljard dollar om de zogenaamde klimaatschade te beperken en toegang tot westerse technologie voor de aanpassing aan de klimaatverandering. Het is nauwelijks te bevatten dat het Westen, dat zelf een ernstige economische crisis doormaakte ooit bereid is geweest zo’n astronomisch bedrag aan de concurrentie te geven. Zelfs in betere tijden zou het een borreltafelidee zijn geweest.

Maar het Westen was overtuigd een verstandige strategie te volgen bij het klimaatpoker. Hoewel EU-vertegenwoordigers in beginsel een financiële overdracht van 30 miljard dollar aan arme landen in de komende drie jaar hadden toegezegd maakte EU-Commissie-voorzitter Barroso duidelijk dat dit wel afhankelijk was van verplichtende emissiebeperkingen. Zo kregen de ontwikkelingslanden de bok toegeschoven.

In de Europese klimaatpolitiek moet het Kopenhagen-fiasco wel tot een verandering van denken leiden. Vooral de Oost-Europese lidstaten, maar waarschijnlijk ook Italiaanse- en Duitse politici zullen een drastische herziening eisen van het beleid van eenzijdige klimaatdoelstellingen dat zowel politiek als economisch steeds riskanter dreigt te worden. Reeds nu drukt dit beleid zeer op de economie van de landen, de industrieën en de huishoudens door steeds hogere energieprijzen en verwante kosten. Japan heeft al gedreigd dat zij haar eenzijdige emissiedoelstellingen naar beneden zal herzien als men in Kopenhagen niet tot een overeenkomst zal komen.

In de komende jaren zullen inspanningen om tot een bindend klimaatverdrag te komen waarschijnlijk mislukken. De druk om afscheid te nemen van de groene utopieën zal daarom toenemen. Ontwikkelingslanden kunnen zich geen beperkingen van hun energie- en industriebeleid veroorloven; beperking van die groei zou de sociale en politieke stabiliteit ondergraven.

Zelfs in de westerse wereld lijkt de algemene klimaathysterie af te koelen. Als je afgaat op enquêtes van de laatste jaren lijkt de bezetenheid met klimaatproblemen van de 80-er en 90-er jaren op de sneeuw van gisteren. De nieuwigheid van het thema klimaatverandering heeft veel van haar oorspronkelijke potentie verloren. Het publiek heeft zich verzoend met de realiteit van graduele klimaatveranderingen.

Het klimaatbeleid bevindt zich in een crisis. Klimaatbelastingen hebben nauwelijks nog een kans (op het moment van schrijven is de Franse CO2-tax geschrapt – red.). Maar de grootste verliezers van Kopenhagen lijken het klimaatonderzoek en de wetenschappelijke elite die met weinig uitzonderingen, in de afgelopen jaren de klimaathysterie hebben aangejaagd. Er is geen twijfel meer dat de meeste regeringen het vertrouwen in de prognoses en aanbevelingen van de klimaatalarmisten hebben verloren. Meer dan wat dan ook markeert het "Kopenhagen Accord" het verlies van invloed van het IPCC van de Verenigde Naties en de nationale klimaatadviseurs.

Verlies van geloofwaardigheid.
De onderzoekswereld staat voor een zware geloofwaardigheidscrisis. Ze wordt geconfronteerd met toenemende kritiek, niet in het minst omwille van het "Climategate"-schandaal, de recente onthullingen over het onbezonnen gedrag – achter de coulissen - van vooraanstaande klimaatwetenschappers. De stijging van de temperatuur op aarde lijken in tegenstelling tot de voorgaande 20 jaar in het laatste decennium te stagneren. Deze stilstand heeft de geloofwaardigheidscrisis verder verdiept en de scepsis bij de bevolking evenzo. Zowel de stilstand van de temperatuur als de economische crisis hebben het eerdere enthousiasme voor een duur klimaatbeleid, groene belastingen en subsidies laten verdampen.

Voor alles, toont echter het debakel van Kopenhagen dat conventioneel klimaatbeleid geen toekomst heeft. Er zijn politiek realistische en economisch haalbare alternatieven nodig. Om dit nieuwe klimaatrealisme mogelijk te maken zullen regeringen en overheden eindelijk de critici serieus moeten gaan nemen en bij de besluitvorming moeten betrekken. In plaats van zich te laten leiden door de dictaten van de alarmisten zal het klimaatonderzoek veel transparanter moeten worden.

Het is waarschijnlijk dat het in de afzienbare toekomst weer warmer wordt. Niemand weet precies of zo’n nieuwe opwarmingstrend markant of onopvallend zal zijn. Vermoedelijk zullen we zelfs over 20 of 30 jaar niet precies weten of de alarmisten of de sceptici precies gelijk hadden . Zolang echter de globale temperatuur min of meer stabiel blijft en zolang de deur tussen het westen en de rest van de wereld dichtgemetseld blijft zal het internationale klimaatbeleid niet van de grond komen.

Benny Peiser is directeur van de Global Warming Policy Stichting en redacteur van de wetenschap netwerk CCNet.(Vertaald uit Weltwoche Nr. 52/53.09)