Het was het jaar 986 AD. Erik de Rode werd verdreven uit IJsland wegens doodslag. vergezeld van een groep stoere Vikingen voer hij uit, op zoek naar een ver land. Erik had het over Groenland, een plaats die normaal gesproken niet erg mensvriendelijk is met zijn kilometers dikke ijskap. Maar de onwaarschijnlijke missie van Erik was een succes. De Noormannen vestigden twee nederzettingen aan de zuidwestkust van Groenland, waar zij op 280 boerderijen vee fokten. Later ondernamen ze zelfs expedities naar het westen en ontdekten Vinland (Newfoundland). Zij schreven geschiedenis. Wat Erik niet kon weten was dat dit avontuur, zoals andere ontdekkingstochten van de Vikingen zo’n duizend jaar geleden, grotendeels mogelijk werd gemaakt door een langdurige klimaatverandering. Gedurende zo’n 400 jaar werd het aardse klimaat door onverklaarbare oorzaken opgewarmd – een tijd die bekend staat als het Middeleeuwse Klimaatoptimum. De gemiddelde temperaturen lagen 2 tot 3 graden Celsius hoger dan nu. Het Middeleeuwse Klimaatoptimum was slechts een periode in het zeer variabele klimaat in dat millennium. Eerste was het wonderbaarlijk warm, daarna werd het verschrikkelijk koud, En nu lijkt het opnieuw warmer te worden. Dit veranderlijke patroon speelt een cruciale rol in de geschiedenis van dat millennium. Toen het warmer was in de beginjaren hielp het de boeren om overvloedige oogsten binnen te halen en moedigde het moeders aan om meer kinderen te nemen. Ontdekkingsreizigers zoals de Vikingen zochten naar nieuw land en de voorspoed was de aanmoediging voor de bouw van kathedralen. De gletsjers in Europa trokken zich terug. (Recent meldde de gelauwerde Nederlandse klimaatonderzoeker prof Oerlemans nog in HP/De Tijd dat hij soms onderaan alpengletsjers boomstronken tegen komt die het bewijs vormen dat waar nu ijs en sneeuw liggen vroeger bomen stonden - Klimatosoof). Het zeeijs voor de kusten van IJsland verdween gedurende drie eeuwen. De effecten leken zich te verspreiden tot aan Noord Amerika, waar Eskimo’s in het jaar 900 AD, het eiland Ellesmere en het koude noordwesten van Groenland koloniseerden. In Alaska werd een opwarmende tendens voelbaar en in de Rocky Mountains werd de sneeuwgrens door de opkomende warmte zo’n 350 meter verder naar boven verplaatst dan waar hij zich momenteel bevindt. Toen viel de koude in. In het begin langzaam. De mensen geloofden er in het begin niet in. De boeren hadden geen zin om hun nieuwe landbouwgronden op te geven. De kolonisten op Groenland hielden zolang mogelijk vol, maar de koude zette door en was tegen het jaar 1200 niet meer te verdragen. Onvoorstelbare nood diende zich aan in grote delen van de wereld. In IJsland werden uitgestrekte graslanden, waarop sinds 874 AD schapen, geiten en koeien hadden gelopen, teruggenomen door de natuur en bedekt met een dik pak ijs. Landbouw was rond het jaar 1200 zo moeilijk geworden, dat de IJslanders overgingen op vissen en het jagen op zeehonden om in hun onderhoud te voorzien. De populatie liep sterk terug. Tegen het einde van de 16e eeuw liep de temperatuur nog verder terug en de Kleine IJstijd had een groot deel van de wereld stevig in haar greep. Voor miljoenen veranderde het leven ingrijpend. In Europa was veel honger en de bevolking had het slecht . Oogsten mislukten. De armen werden armer. Miskramen en kindermoord namen toe bij gezinnen die zonder voedsel kwamen te zitten. Verscheidene Eskimostammen werden door het ijs zuidwaarts gedreven en kwamen zelfs in Schotland terecht. De rivier de Thames vroor in de 17e eeuw vaak dicht. Jaarmarkten op het ijs van de Thames werden algemeen gebruikelijk in de 18e eeuw en in 1820 was het zo koud dat het rivier ijs 1,50 meter dik was. Rond het jaar 1700 was IJsland omgeven door zoveel ijs, dat de handel met de rest van de wereld haast onmogelijk werd. En ver weg in China, in de provincie Jiangxi, bevroren de citrusbomen die het daarvoor eeuwen lang hadden overleefd. De Kleine IJstijd duurde om het even waar, tussen de 400 en 700 jaar. Exacte gegevens hierover zijn moeilijk te geven. Er bestonden gedurende het grootste gedeelte van die periode nog geen thermometers. Sommigen denken dat de Kleine IJstijd pas afgelopen was rond 1900. door John Dillin, van The Christian Science Monitor 24 augustus 2000