Auteur Dick Thoenes

Prof. Dick Thoenes

Dick Thoenes is o.m. emeritus hoogleraar chemische procestechnologie, Technische Universiteit Eindhoven, en oud-voorzitter van de chemievereniging KNCV. Hij schreef de laatste jaren verschillende artikelen over de klimaatproblematiek en samen met Hans Labohm en Simon Rozendaal: ‘Man-Made Global Warming: Unravelling a Dogma.’

  

  

  

  

Voor een pdf-versie van dit verhaal (31p. A4) klikt U hier.

7. Het broeikasgeloof

Dat het klimaatprobleem al direct zo politiek gekleurd was, kwam door de specifieke tijdgeest. In de westerse landen was in de jaren ‘70 en ‘80 een zeer belangrijke ontwikkeling in gang gezet, lang voordat "het klimaat" zoveel aandacht kreeg. In deze tijd ontstond het zogenaamde "milieuactivisme", dat snel een brede aanhang kreeg en min of meer door de politieke richtingen heen liep. Toen het klimaatprobleem een onderwerp van discussie werd (eind jaren’80), werd het principe van AGW onmiddellijk vrij algemeen aanvaard. "De mens verpest met zijn egoïsme niet alleen het milieu, maar de hele planeet", werd het populaire idee.

Oorspronkelijk waren deze bewegingen gebaseerd op een serieuze zorg voor het milieu en het klimaat, maar in de loop der tijd begonnen ze een eigen leven te leiden, los van de realiteit. Op den duur ontwikkelde het milieuactivisme zich tot een levensbeschouwing die men in het Engels "environmentalism" noemt, een beweging die de belangen van het milieu ("environment") in principe hoger stelt dan de belangen van de mens en die in feite de mens zelf als milieuvijandig beschouwt.

Het merkwaardige is natuurlijk dat diezelfde mens onverminderd doorgaat met het op grote schaal verbruiken van grondstoffen en energie. De steun aan de milieubeweging werd door sommigen dan ook gezien als een soort moderne vorm van "aflaat (Noot 4). Opmerkelijk is ook dat Nederland voorop loopt in de steun aan de milieubeweging, per hoofd van de bevolking.

Het "environmentalism" spitste zich steeds meer toe op een geloof in de door de mens veroorzaakte opwarming van de wereld (AGW). Dit werd later het "broeikasgeloof" genoemd.  De meer gedreven broeikasgelovigen werden echte alarmisten, die graag vreselijk onheil voorspelden. Dit sluit nauw aan bij een herkenbare behoefte aan doemdenken en aan een daarmee samenhangend collectief schuldgevoel bij de moderne westerse mens.

Al snel werd duidelijk dat in de publieke discussie de wetenschappelijke feiten er al lang niet meer toe deden. Het werd steeds gewoner om te overdrijven, om gegevens en statistieken te manipuleren en zelfs om de waarheid geweld aan te doen. Dit werd goedgepraat met het argument dat het noodzakelijk was voor de "goede zaak".

Nieuwe onderzoeksresultaten die de AGW-theorie niet bevestigden waren voor de alarmisten niet meer relevant. AGW werd tot dogma verheven. En waar het geloof begint, houdt de rede op. Op deze manier heeft het broeikasgeloof een brede aanhang gekregen, niet alleen in Nederland, maar vooral ook in de Angelsaksische landen en daarnaast in Scandinavië en in Duitsland. Parallellen met de schuldcultuur van protestantse godsdiensten zijn hier wellicht geen toeval. .

Zoals hierboven al is opgemerkt kozen de meeste politieke partijen voor een politiek gebaseerd op het broeikasgeloof. Dit werd "politiek correct" gevonden en het paste in de consensuscultuur. Nog opmerkelijker is dat ook de media hierin op grote schaal meegingen. In Nederland laten het NOS-Journaal, de zogenaamde "kwaliteitskranten" en de omroepverenigingen nog steeds  zelden een kritisch geluid horen als het gaat om het broeikasgeloof. Sterker nog, critici die af en toe van zich laten horen (die al gauw "klimaatsceptici" werden genoemd) worden door deze media nauwelijks serieus genomen. Zelfs de meest gerenommeerde wetenschappers onder hen worden met wantrouwen bejegend. Hun integriteit wordt in twijfel getrokken en aanvallen worden gericht tegen de personen en niet tegen hun argumenten. Het is verder steeds gebruikelijker geworden dat de media berichtgeving over mogelijk komend onheil aandikken en overdrijven. We zien dit gebeuren op alle gebieden, met name bij milieu en klimaat, maar ook bij de economie.

Het meest beroemde of eigenlijk beruchte voorbeeld van klimaatalarmisme is de film (of dia-serie) van Al Gore, "An Inconvenient Truth" [Gore, 2006]. Objectief gezien zou je deze film tot het genre van de "science fiction" kunnen rekenen, die, zoals andere science fiction films, voor 1% is gebaseerd op science en voor 99% op fiction. Maar de film werd niet gepresenteerd als science fiction. Hij moest de indruk wekken dat Gore de mensheid wilde waarschuwen voor serieuze gevaren, ja zelfs voor grote rampen, die ons zouden overkomen als wij onze levens niet zouden beteren. Nader bekeken blijkt deze film echter nauwelijks enige wetenschappelijke basis te hebben. En daarbij wordt de dreiging van klimaatverandering tot in het absurde overdreven. De film is door het grote budget en het hoge technische niveau een meesterlijk voorbeeld van misleidende propaganda. De film werd dan ook een groot commercieel succes (Noot 5) .

In dit verband lijkt het toch heel bedenkelijk dat leerlingen van veel scholen aangemoedigd  werden om de film van Al Gore te gaan zien. Inmiddels is het in Engeland bij gerechtelijke uitspraak verboden de film aan scholieren te vertonen zonder daarbij de negen meest grove onjuistheden van de film te vermelden [Peck, 2007]. Sindsdien zijn er veel meer dan negen onjuistheden in de film geconstateerd [Monckton 2007-2], [Kininmonth, 2007]. Overigens hebben ook veel serieuze AGW-aanhangers de film van Gore verworpen omdat deze ook in hun ogen een overtrokken beeld geeft.

Er is een film gemaakt als tegenzet: "The Great Global Warming Swindle" [Durkin, 2007]. In deze film komt een aantal hooggekwalificeerde wetenschappers aan het woord, die in rustige,  evenwichtige bewoordingen vertellen over wat zij weten van het klimaat. Deze film is in Nederland door de KRO vertoond. Dit heeft echter geleid tot grote verontwaardiging en heftige reacties bij een aantal "politiek correcte" kranten. De inhoud van de film werd echter in die kranten grotendeels doodgezwegen.

Geleidelijk werden de uitingen van broeikasgelovigen onverdraagzamer en fanatieker. Men schrok er niet voor terug serieuze kritische wetenschappers af te schilderen als misdadigers. Verschillende wetenschappers die meewerkten aan de film van Durkin werden bedreigd. Zowel in Engeland als in Australië gingen er stemmen op om klimaatsceptici het recht van publicatie te ontzeggen. Sommigen gingen nog verder en eisten dat klimaatsceptici strafrechtelijk zouden worden vervolgd. Ontkenners van global warming werden gelijkgesteld aan ontkenners van de holocaust, dus diegenen die de massamoorden in de Duitse concentratiekampen ontkennen. Dergelijke voorbeelden geven aan dat het broeikasgeloof tot vreemde excessen kan leiden. Zelfs dat sommige mensen bereid zijn de vrijheid van meningsuiting hiervoor in de waagschaal te stellen. Dergelijke deformaties kenden we tot nu toe alleen in totalitaire staten. 

  

  

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

Grafieken

Onderstaande figuren vormen een selectie uit de overweldigende hoeveelheid grafieken die men in de literatuur op het internet kan vinden. Een waarschuwing is hier op zijn plaats. Soms worden grafieken handig gemanipuleerd om opzettelijk een bepaalde indruk te wekken, zoals het gebruik van “voortschrijdende gemiddelden” en het “uitrekken” van de verticale as. Voorzichtigheid is daarom geboden bij de interpretatie van grafieken. Klik op de grafiek voor een grotere versie.

Figuur 1 Figuur 2 Figuur 3
Figuur 4 Figuur 5 Figuur 6
Figuur 7 Figuur 8

Noten

[1] Overigens is er nog steeds 75% van de oorspronkelijke bebossing over.

[2] Dit zou een dusdanig verbruik van aardolie betekenen dat de nu bekende voorraden al vóór 2100 zouden zijn uitgeput. Een onrealistisch scenario!

[3]Een paradigma is een complex geheel van opvattingen, methoden en vraagstellingen, dat de wetenschappelijke gemeenschap van een bepaald tijdvak een idee geeft van wat de belangrijke vragen zijn, en hoe die opgelost moeten worden. Een paradigma is het referentiekader van waaruit wij de werkelijkheid interpreteren (http://labyrinth.rienkjonker.nl/glossary). Zie ook [Kuhn, 1962].

[4] Een gebruik dat stamt uit de Middeleeuwen, waarmee iemand door geld te geven aan de kerk, vergeving voor zijn zonden kon verkrijgen.

[5] Gore heeft voor zijn werk de Nobelprijs voor de vrede gekregen. Wat velen niet weten is dat de overige ("de echte") Nobelprijzen worden toegekend door de Zweedse Academie van Wetenschappen, na uitvoerige studies en  zorgvuldige selectieprocedures, maar dat de prijs voor de vrede wordt toegekend door een commissie van 4-5 personen uit het Noorse parlement. Dit heeft Alfred Nobel zo in zijn testament bepaald. Het is dus in feite een politieke prijs.

[6] "The science is settled" luidt de mantra in het Engels. Het weerwoord is: in real science nothing is ever settled.

[7] Als er minder stroom wordt verbruikt, moet de energieproductie dus onmiddellijk worden verminderd. Om deze reden worden windmolens vaak ‘s nachts stilgezet.

[8] Zoals de afname van het sneeuwdek op de Kilimanjaro, veroorzaakt door boskap in de omgeving, waardoor er minder neerslag viel.

[9] ppm = parts per million, 1 ppm = 0,0001%

[10] Zo werden er in vroegere geologische tijdperken op de bodem van de zeeën kalksteenformaties gevormd, die in latere tijden aan de oppervlakte kwamen, zoals de krijtrotsen van Dover en Møn.