Het exacte vermogen van Lale Gül is niet publiek bekend. Uitgeefcontracten zijn vertrouwelijk, royaltyafspraken worden niet gepubliceerd en er bestaat in Nederland geen register waarin het inkomen van een auteur staat. Wat wel vaststaat, is dat haar debuutroman een van de best verkochte Nederlandstalige boeken van zijn jaar was. Op basis van de gangbare afspraken in het boekenvak valt goed uit te leggen hoe zo'n succes financieel doorwerkt, zonder een bedrag te noemen dat niemand kan controleren.
Wie is Lale Gül?
Lale Gül is een Nederlandse schrijver, geboren in 1997 en opgegroeid in Amsterdam in een Turks-Nederlands gezin. Zij studeerde Nederlandse taal en cultuur aan de Vrije Universiteit. In 2021 verscheen haar debuutroman Ik ga leven bij uitgeverij Prometheus, een autobiografisch getinte roman over opgroeien tussen een streng religieuze thuiscultuur en de Nederlandse samenleving.
Het boek werd een groot succes en won de NS Publieksprijs. In 2023 verscheen haar tweede boek, Ik ben vrij. Daarnaast is zij columnist en treedt zij op in het publieke debat. Voor het financiële plaatje is vooral relevant dat zij zowel boeken schrijft als journalistiek en publiek werk doet; dat zijn twee verschillende inkomstenstromen.
Hoe verdient een schrijver aan een boek?
Het gangbare model is een royaltypercentage over de verkoopprijs. In Nederland ligt dat voor een paperback vaak rond de tien procent van de kale verkoopprijs, exclusief btw, met een hoger percentage naarmate meer exemplaren worden verkocht. Voor e-books ligt het percentage doorgaans hoger, omdat er geen druk- en distributiekosten tegenover staan.
Vooraf ontvangt een auteur meestal een voorschot. Dat voorschot is een vooruitbetaling op toekomstige royalty's: pas als het voorschot door verkopen is terugverdiend, begint de auteur weer uitbetalingen te ontvangen. Bij een debutant is dat voorschot doorgaans bescheiden, omdat de uitgever het risico draagt. Juist daarom valt bij een onverwachte bestseller een groot deel van de opbrengst pas na de eerste maanden aan de auteur toe.
Wat komt er nog meer binnen bij een succesvol boek?
Naast de reguliere royalty's zijn er nevenrechten. Vertaalrechten worden per taalgebied verkocht, meestal met een voorschot en een royaltypercentage dat tussen auteur en uitgever wordt gedeeld. Filmrechten en theaterrechten worden apart onderhandeld, vaak eerst als optie en pas bij daadwerkelijke productie tegen een hoger bedrag. Ook luisterboekrechten zijn inmiddels een reële post.
Daarnaast ontvangen auteurs in Nederland een leenrechtvergoeding voor uitleningen in bibliotheken, uitgekeerd via Stichting Leenrecht, en een thuiskopie- en reprorechtvergoeding voor kopieergebruik. Die bedragen zijn per boek bescheiden, maar lopen bij veelgelezen titels door over meerdere jaren.
Waarom is een bestseller geen garantie voor een groot vermogen?
Het Nederlandse taalgebied is klein. Een boek dat honderdduizenden exemplaren verkoopt, is hier uitzonderlijk, terwijl datzelfde aantal in het Engelse taalgebied een middelmatig resultaat zou zijn. De opbrengst per exemplaar is bovendien laag: van de winkelprijs gaat een groot deel naar boekhandel, distributie, drukkosten en uitgever, plus btw.
Daarbij komt dat inkomsten van schrijvers extreem ongelijk verdeeld zijn over de tijd. Een bestsellerjaar levert een piek op die vervolgens tegen een hoog belastingtarief wordt afgerekend, waarna de jaren daarna veel magerder kunnen zijn. Voor zelfstandigen bestaat in Nederland de middelingsregeling niet meer, wat die pieken fiscaal ongunstiger maakt dan vroeger. Het is dus goed mogelijk dat iemand met een landelijk bekende titel financieel gewoon een normale zelfstandige is.
Wat kun je hierover wel openbaar nagaan?
Verkoopcijfers van boeken zijn deels openbaar. De CPNB publiceert bestsellerlijsten en jaaroverzichten, en de KVB Boekwerk-monitor publiceert cijfers over de omvang van de Nederlandse boekenmarkt. Daarmee kun je zien hoe groot de markt is en welke titels er goed in liggen, zonder dat je individuele auteursinkomens ziet.
Als een auteur via een eigen vennootschap werkt, is die terug te vinden in het handelsregister van de Kamer van Koophandel, inclusief eventueel gedeponeerde jaarrekeningen. Bij kleine rechtspersonen bestaat zo'n jaarrekening uit een beknopte balans. Dat is beperkt, maar het is een document en geen gok.
Wat is dan de eerlijke samenvatting?
Lale Gül heeft met haar debuut een van de opvallendste boekverkopen van haar generatie in Nederland behaald, en zij heeft daarnaast een positie als publicist opgebouwd. Dat betekent aantoonbaar succes. Het betekent niet automatisch een vermogen in een orde van grootte die op internet wordt gesuggereerd, en het tegendeel is evenmin te bewijzen.
Wie een bedrag wil, moet dus naar een bron met een methodiek. Bestaat die niet, dan is het antwoord simpelweg dat het niet bekend is. Dat is minder spannend dan een rond getal, maar het is wel waar.
Waar vind je onderbouwde cijfers
- Quote 500 op quotenet.nl voor onderbouwde vermogensschattingen van Nederlanders, per jaargang
- KvK Handelsregister voor vennootschappen en gedeponeerde jaarrekeningen
- CPNB voor bestsellerlijsten en jaaroverzichten van het Nederlandse boekenvak
- Stichting Leenrecht voor uitleg over leenrechtvergoedingen aan auteurs
- Auteursbond voor modelcontracten, honorariumrichtlijnen en de positie van schrijvers
