Wat gebeurt er precies bij koraalverbleking
Koraalriffen lijken op kleurrijke onderwaterbossen, maar in werkelijkheid zijn het kolonies van kleine diertjes: koraalpoliepen. In hun weefsels leven piepkleine algjes, zoöxanthellen genoemd. Deze algjes geven het koraal kleur en leveren het grootste deel van de energie die het nodig heeft om te groeien. Het koraal biedt de algjes op zijn beurt bescherming en voedingsstoffen. Dit is een kwetsbare samenwerking die sterk afhankelijk is van stabiele omstandigheden in het zeewater.
Wanneer de omgeving te veel verandert, bijvoorbeeld door een hogere watertemperatuur of vervuiling, raken de algjes gestrest. Het koraal stoot ze dan uit. Zonder algjes verliest het koraal zijn kleur en wordt het wit. Dit fenomeen heet koraalverbleking. Het koraal is dan niet meteen dood, maar verzwakt ernstig. Als de stressfactoren te lang aanhouden, sterft het koraal uiteindelijk af.
Waarom verbleekt koraal zo snel
Koraal leeft vaak dicht bij zijn maximumtemperatuur. Een kleine temperatuurstijging van het zeewater, zelfs van minder dan een graad, kan al genoeg zijn om stress te veroorzaken. Ook langdurige hittegolven in zee spelen een belangrijke rol. Daarnaast kunnen watervervuiling, overmatige zoninstraling, verzuring van de oceaan en veranderingen in de zout- of voedingsstofbalans de samenwerking tussen poliep en algje verstoren, waardoor verbleking eerder optreedt.
Hoe hangt koraalverbleking samen met klimaatverandering
Klimaatverandering zorgt ervoor dat oceanen opwarmen en dat hittegolven in zee vaker en langer voorkomen. Dit maakt koraalriffen wereldwijd kwetsbaarder. Omdat koraal zo gevoelig is voor temperatuurschommelingen, reageert het als een vroeg waarschuwingssysteem voor de gezondheid van het mariene ecosysteem. Hoe sterker en langduriger de opwarming, hoe groter de kans op massale koraalverbleking op grote schaal.
De rol van oceaanopwarming en verzuring
Een belangrijk deel van de extra warmte in het klimaatsysteem komt in de oceaan terecht. Die langzame maar gestage opwarming is de belangrijkste motor achter grootschalige koraalverbleking. Tegelijkertijd nemen oceanen een groot deel van de extra kooldioxide in de atmosfeer op. Dit verandert de chemie van het zeewater en maakt het zuurder. Door die verzuring wordt het voor koraal moeilijker om zijn kalkskelet op te bouwen en te herstellen na een verblekingsevent, waardoor de impact van klimaatverandering nog groter wordt.
Waarom koraalverbleking ook mensen raakt
Koraalriffen zijn niet alleen belangrijk voor biodiversiteit, maar ook voor miljoenen mensen. Ze vormen kraamkamers voor vis, beschermen kusten tegen golven en stormen en zijn een motor voor toerisme. Wanneer koraal door herhaaldelijke verbleking afsterft, stort dit hele systeem gedeeltelijk in. Visbestanden nemen af, kusterosie kan toenemen en lokale gemeenschappen verliezen een belangrijke bron van inkomen en voedselzekerheid.
Wat helpt koraal te beschermen
Om koraalverbleking tegen te gaan, is het terugdringen van broeikasgasuitstoot cruciaal. Hoe minder de aarde opwarmt, hoe groter de kans dat riffen zich kunnen herstellen na warme periodes. Daarnaast helpt het om lokale druk te verminderen door overbevissing, vervuiling en fysieke schade door bijvoorbeeld onzorgvuldig toerisme aan te pakken. Beschermde mariene gebieden, herstelprojecten met koraalfragmenten en strengere regels voor kustontwikkeling kunnen de veerkracht van riffen vergroten. Zo wordt de kans groter dat koraal overleeft in een veranderend klimaat.
